Chào mừng quý vị đến với website KHÁM PHÁ TRI THỨC.
Giáo dục vì ai?
(VOV) - Nếu như giáo dục mà không vì đối tượng của mình – học sinh, thì hỏng “toàn tập” chứ còn gì nữa?
“Vì tương lai con em chúng ta” chứ còn vì ai nữa? Vâng, tôi đã đọc khẩu hiệu đó từ hồi còn học vỡ lòng, và nay đưa con đến trường, vẫn nhìn thấy ở trường tiểu học. Rất may con tôi chưa một lần hỏi về ý nghĩa của khẩu hiệu này. Giải thích không khó nhưng chỉ sợ cháu thất vọng.
Về khẩu hiệu này, có lần GS Hồ Ngọc Đại cười xì một cái nói, hãy vì hiện tại của các cháu đi đã. Ông nói có lý.
Có dịp đến nhiều trường nhưng hiếm khi tôi thấy chiếc đồng hồ treo ở phía bảng đen mà ở phía ngược lại. Ấy vậy mà khi mua nó, nhà trường bảo rằng đồng hồ để các em biết giờ ra chơi, giờ vào lớp. Tâm sự chuyện này với bác tôi, bảo vệ một trường tiểu học, ông cười phá lên, nói hèn chi chưa tới giờ nghỉ các thầy cô đã thò đầu ngó nghiêng, chắc có ý nhắc: “Đánh trống đi ông ơi, chỉ còn có vài phút nữa thôi mà” .
Tôi biết vẫn còn các thầy, cô vừa có tấm lòng, vừa có tri thức. Nhưng số đó cứ ngày một vơi đi. Mặt khác, ở đâu đó, chính giáo viên cũng là nạn nhân. Rất có thể, họ muốn giáo dục (chỉ để) cho học sinh, vì học sinh, nhưng bất lực, hoặc bị cuốn theo guồng quay của mưu sinh.
Mấy năm trước, một vị giám đốc sở giáo dục ghé tai nói: Kỳ thi tốt nghiệp lần này tỉnh quán triệt sâu sắc lắm. Hôm họp triển khai em có dự không? Tôi nói có, ông nheo mắt cười hi hi, nói đấy đấy…!
Trong hội nghị ấy, ông phó chủ tịch tỉnh chém mạnh tay vào không khí, nói “các đồng chí phải thực hiện nghiêm túc quy chế thi! Tỉnh ta có truyền thống hiếu học từ ngàn xưa, có cả trăm ông nghè ông cống, hàng chục tiến sỹ giáo sư…, vẻ vang lắm, vinh quang lắm các đồng chí ạ… Năm ngoái tỉnh ta đỗ 98,5%, các đồng chí nhớ không? Năm nay chúng ta quyết tâm duy trì và phát huy thành tích ấy!”
Nói tới đây, ông phó chủ tịch không chém gió nữa mà ngừng một lúc, hạ giọng, “vì thế, đừng (gõ 3 tiếng lên bục và nhìn một lượt), đừng để xảy ra bất thường, xáo trộn (lại gõ 3 tiếng, nhìn một lượt)! Làm tốt! Làm tốt hơn nữa!”
Và rồi “ngạc nhiên chưa”! Kỳ thi ấy chẳng những “không có xáo trộn” mà tỷ lệ đậu còn “phát huy” lên 99%. Giáo dục đã trở thành công cụ để đánh bóng mạ kền cho cái ghế của các quan chứ đâu phải vì học sinh.
Tôi không biết hôm nay các trường có ngẫm nghĩ về mục đích, ý nghĩa của phong trào kế hoạch nhỏ hay không. Thực tế nó đã méo mó đi nhiều. Tôi bảo con tôi rằng nhà mình không uống bia, không uống nước ngọt nên nộp giấy vụn cũng được nhưng cháu quyết không nghe vì cô chỉ chấp nhận vỏ lon. Nhà trường nghĩ Tết ai cũng uống bia. Và quan trọng hơn là làm gì với số tiền thu được thì chẳng học sinh nào biết. Thế thì giáo dục vì ai?
Một phụ huynh đã giận sôi lên khi biết trường con mình (và nhiều trường lân cận) đồng ý cho mấy ông bà bán kính thuốc ở gần đó vào đo mắt cho học sinh. Vì mắt các cháu hay vì cái gì đây?
Người ta đã diễn hài về tỷ lệ học sinh khá giỏi cách đây vài năm. Và bây giờ các cháu vẫn “giỏi” nhiều lắm. Trò có giỏi thì cô mới đạt danh hiệu dạy giỏi. Cô dạy giỏi thì mới được dạy lớp chọn, lớp điểm; từ đó danh tiếng của thầy của cô mới vang xa… Phụ huynh khi ấy sẽ xôn xao, “này cô A dạy giỏi đấy, dạy lớp chọn. Để con cô kèm giúp, yên tâm!”
Thật mừng nếu như mọi việc đều thực, nhưng sẽ là tai họa nếu là ảo, là hão, tròng vào cổ các em cái danh hiệu học sinh giỏi chỉ vì danh hiệu của cô, lợi ích của cô. Nếu như giáo dục mà không vì đối tượng của mình – học sinh, thì hỏng “toàn tập” chứ còn gì nữa. Không phải tất thảy thầy cô đáng kính đều chăm chăm vào lợi ích cá nhân, nhưng chắc chắn không phải là không có./.
Trịnh Ngọc Thanh @ 09:16 21/02/2012
Số lượt xem: 1118
- Ta đang dạy trẻ con tính đố kị hẹp hòi? (28/01/12)
- Dạy trẻ cách tư duy nhiều mặt (18/01/12)
- Cải cách giáo dục nên bắt đầu từ đâu? (10/01/12)
- Chúng ta đang dạy trẻ hoặc trở thành quan hoặc thành nô lệ (31/12/11)
- Đây là thứ giáo dục Việt Nam đang thiếu (04/12/11)
Bệnh "Không phải cháu...!"
Tắc đường -nguyên nhân chính là ý thức của người tham gia giao thông
(VOV) - Sự ích kỷ sẽ đồng nghĩa với dòng thác chen lấn, xô đẩy, lấn hàng, lấn lối, đồng nghĩa với tư duy đẩy trách nhiệm sang người khác với kiểu cách rất tiểu nông "Không phải cháu mà là thằng bên cạnh".
Người dân Hà Nội loay hoay... tìm chỗ đỗ xe
Tắc đường không chỉ là câu chuyện ở một nước đang phát triển như Việt Nam với trình độ dân trí chưa cao, hạ tầng cơ sở còn kém, năng lực quản lý hạn chế. Tắc đường là căn bệnh mạn tính ở nhiều quốc gia phát triển. Giống nhau ở hiện tượng nhưng nhận thức và ứng xử với nó lại khác hoàn toàn khi so sánh ta với nhiều nước.
Một chuyên gia về giao thông người Nhật khi nghiên cứu về tình trạng này ở Việt Nam đã bất ngờ khi thấy rằng chúng ta hay đổ lỗi cho đường sá nghèo nàn, phương tiện gia tăng, trong khi nguyên nhân chính là ý thức tham gia giao thông và trình độ quản lý lại ít được nói tới.
Ông khẳng định rằng "Việt Nam là quốc gia mà thái độ lái xe xếp vào hàng tệ nhất thế giới và nếu khắc phục được lỗi hệ thống này, Việt Nam hoàn toàn có thể giảm được một nửa số vụ tai nạn giao thông". Một nhận định thật đáng lưu tâm.
Điều này được chứng minh cụ thể ngay trên các cung đường, trong hồ sơ phân tích nguyên nhân các vụ tai nạn, thế nhưng mỗi người trong chúng ta đã bao giờ tự hỏi mình đã làm gì để góp phần cho "đường thông hè thoáng", giảm thiểu tai nạn hay chỉ biết chĩa bực bội vào những người xung quanh đang lấn đường, chen lối.
Chúng ta thường tự xí xóa bỏ qua cho chính mình những lần lao xe lên hè để tìm đường thoát; đầu trần cưỡi xe bát phố; ngó nghiêng không thấy bóng bác cảnh sát giao thông chốt chặn là vù vượt đèn đỏ cho kịp giờ họp lĩnh phong bì; hoặc rút điện thoại "gọi điện cho người thân" mỗi lần bị phạt vi phạm giao thông...
Cười trừ tự bỏ qua cho mình nhưng chúng ta lại lớn tiếng đổ hết lỗi cho mọi thứ khách quan, thậm chí soi vào tận sự điều hành của Chính phủ và các bộ ngành. Đã đành, với thực trạng tai nạn giao thông làm số người tử vong cao hơn nhiều số người chết trong chiến tranh, trách nhiệm của Chính phủ, bộ ngành địa phương là rất lớn nhưng thái độ nhìn lại mình của mỗi chúng ta cũng đâu phải việc thừa thãi, nói cho vui. Nó thể hiện một cách nghĩ tiệm cận gần hơn với văn minh không chỉ trong câu chuyện đi lại.
Nhìn sang nhiều lĩnh vực thấy tư duy đổ lỗi đang chiếm lĩnh mọi ứng xử, nó che khuất sự minh bạch, giết chết những hành xử cao thượng, bào mòn nhân cách. Đi họp muộn thì đổ lỗi cho tắc đường; con hư thì đổ lỗi cho thày cô giáo, cho xã hội phức tạp; bộ máy công quyền có vấn đề thì cứ theo trình tự: cấp trên đổ lỗi cho cấp dưới, cấp này đổ sang cấp kia.
Và rồi cuối cùng cũng có vài người phải đứng ra nhận lỗi dù trách nhiệm vẫn chưa được mổ xẻ đến tận cùng bản chất. Có những vị sai lầm khuyết điểm rõ rành rành nhưng dựa thế quyền lực hoặc vây cánh để lấp liếm đổ thừa cho người khác. Và hậu quả là những người "thấp cổ bé họng" bao giờ cũng là bia đỡ đạn.
Nói đến đây bỗng nhớ đến một chuyện vui không rõ thực hư thế nào. Trong một chuyến công tác, cơ sở địa phương biếu đoàn ít nước mắm ngon, mỗi người một chai gọi là đặc sản địa phương. Cả đoàn lên xe hỉ hả ra về. Đường xa, xe xóc, bỗng rộp một cái: thế là một chai ra đi. Sếp trưởng đoàn nhận định chắc nịch: "chai vỡ là của chú lái xe đấy!". "Quân lệnh như sơn"-Sếp đã nói vậy thì còn biết cãi sao nữa.
Chuyện vui và nho nhỏ vậy nhưng không hiểu sao tôi cứ liên tưởng tới chuyện thời sự nóng ở Tiên Lãng, Hải Phòng. Nếu không có vị đứng đầu Chính phủ công minh đứng ra làm "trọng tài" thì vụ việc sẽ đi đến đâu, lòng dân sẽ như thế nào trước sự trốn tránh trách nhiệm của các quan chức địa phương.
Trở lại chuyện đi lại chúng ta đang phải đối mặt hàng ngày. Hãy dạy những công dân tí hon ngay từ lúc còn chập chững những bài học đầu tiên về sự nhường nhịn, về tính kỷ luật khi sinh hoạt trong cộng đồng. Sự ích kỷ sẽ đồng nghĩa với dòng thác chen lấn, xô đẩy, lấn hàng, lấn lối, đồng nghĩa với tư duy đẩy trách nhiệm sang người khác với kiểu cách rất tiểu nông "Không phải cháu mà là thằng bên cạnh".
Biết nhận lỗi, những đứa trẻ sẽ sớm trưởng thành. Biết nhận trách nhiệm, người lớn cũng sẽ quen dần với văn hoá từ chức, điều mà ở nhiều quốc gia từ lâu đã trở thành một khái niệm quen thuộc trong hành xử của các quan chức./.
Trần Nhật Minh/VOV2