Cuộc sống thành thị đã cuốn biết bao con người vào vòng xoáy khắc nghiệt của nó. Cơm, áo, gạo, tiền, du lịch, phim ảnh luôn thường trực trong suy nghĩ của mỗi nhân thể, đến nỗi làm họ quên, trong từng lúc, một làng quê xa với những mái tranh nghèo có một người mẹ già lưng đã còng vì năm tháng. Tôi nhớ đến bà nội của tôi.

Cuộc đời bà, theo lời kể của bố, cũng giống như bao cuộc đời của người phụ nữ trong những năm tháng xa xưa với nhiều tàn tích của thời phong kiến. Một đám cưới, khi không hề biết mặt chú rể. Bà cũng như bao phụ nữ thời đó, chấp nhận số phận bị sắp đặt như khi sinh ra người ta đã có không khí để thở, không mảy may một ưu tư hay phản kháng trong suy nghĩ.

Về làm vợ, bà đã sinh bảy người con với độ tuổi cách nhau không xa lắm, cùng với công việc ruộng đồng, chăm lo gia đình. Cũng may, thời đó, những đứa bé từ khi mới sinh đến lúc trưởng thành đã sống và tồn tại tự nhiên như cây cỏ, không cần nhiều sự chăm sóc, ủ ấp của cha mẹ như trẻ em thời bây giờ, nên bà tôi đã không phải dành quá nhiều thời gian chăm sóc con cái.

Ảnh: trandangchi.blogspot.com

Bố tôi từng kể, khi lên năm tuổi ông đã đi chăn trâu, cắt cỏ thành thạo, và anh em của bố đã làm thay bà rất nhiều việc trong nhà cũng như ngoài đồng ruộng. Cuộc đời bà có phần may mắn, an bình hơn nhiều phụ nữ cùng thời ở làng quê.

Khi tuổi già bóng xế, lưng bà cũng còng, tay bà cũng run, tai bà cũng không nghe rõ và mắt cũng đục màu thời gian. Quy luật thời gian lý giải rằng đó là dấu hiệu không tránh khỏi của bất kỳ ai đã ở sườn dốc bên kia của cuộc đời, nhưng cũng có lý do khác là bởi cuộc đời đã chịu nhiều sương gió hơn bình thường.

Có lẽ bà đã lao động rất nhiều khi các con còn bé, chịu nhiều ảnh hưởng tinh thần khi ông sớm mất đi, để bây giờ, khi tuổi già đã hằn rõ thì cơ thể cũng khánh kiệt.

Mỗi lần về quê thăm bà, tôi luôn thấy bà ngồi run run trên cánh võng, mắt mơ màng như đang ngủ, đôi tay lẩy bẩy phe phẩy chiếc quạt cùng tiếng vo ve của mấy chú ruồi. Nhân dáng của bà, cùng làng quê yên tĩnh đến nao lòng, chỉ nghe rõ tiếng gió đu đưa ngọn tre, hàng phi lao bờ đê xào xạc khiến tôi như cảm thấy mình đang ở một thế giới khác. Một thế giới không ồn ã, không bon chen, không mệt mỏi. Bà tôi như tạc vào thế giới đó với những đường nét rất hài hòa và êm dịu. Tôi không biết bà đang nghĩ gì, nhưng tôi cảm thấy bà đang mong chờ một cái gì đó từ một nơi rất xa và rất xa...

Cuộc đời bà phó mặc hoàn toàn cho số phận, nó làm tôi cảm tưởng bà chưa một lần mảy may suy nghĩ "Mình phải trở thành một người như thế nào" "Mình phải đi và tìm hiểu thế giới bao la này" "Mình không thể chấp nhận điều này"... Bà sống thản nhiên như cây cỏ. Có phải tất cả những người phụ nữ sống vào thời đó đều hay phần lớn như bà?! Nếu đúng như vậy, thì tôi thấy mình rất may mắn khi sinh ra trong thời đại này, biết suy nghĩ, biết ước mơ và biết hưởng thụ. Nhưng cuộc đời khó khăn này đã làm tôi ước "giá như mình giống bà, sinh ra trong thời đại của bà để cuộc sống của tôi thản nhiên và giản dị".

Gần đây, mỗi lần về thăm bà, tôi càng cảm nhận được sự đối lập giữa cuộc sống êm đềm nơi đây với một cơn lốc xoáy thành thị thời hiện đại mà tôi đang chập chững bị cuốn vào. Tôi đang sợ một điều gì đó rất mơ hồ, nó luôn khiến tôi có cảm giác rất bất an và chống chếnh. Nhưng khi tôi nhìn vào cuộc sống của bà tôi lại sợ một thứ gì đó quá bình lặng và lạc điệu. Không bao giờ có một cảm giác yên bình ở cả hai thế giới.

Mắt bà vẫn hướng về phía trời xa xa, mái tóc của bà vẫn được cắt ngắn vì sức chịu đựng của tuổi già là không thể với mái tóc chớm dài, lưng bà ngày một còng vì sức nặng của thời gian, tay bà và toàn thân thể vẫn rung liên hồi dù không có một vật gì tác động. Tôi thấy sống mũi mình cay cay, trái tim nao nao từng hồi. Tôi thương bà, và tôi thương cho cả bản thân mình nữa. Mỗi lần nghĩ về bà là mỗi lần những cảm xúc đối lập tự dâng trào.

Hình ảnh của bà luôn làm tôi nhớ đến một góc sân với cái giếng và ụ rơm, đến cây na trước hè đu đưa theo gió. Và chợt tỉnh giấc nhìn vào bàn phím lạnh lẽo trong một văn phòng cứng ngắc, nhìn vào những nhân dáng đang vội vã lướt nhanh qua để đuổi theo một cái gì đó chưa định hình, rồi thấy cô đơn và mệt mỏi. Cô đơn là cảm giác mà tôi sợ nhất trong cuộc sống hiện tại, khi mà ngay giữa dòng người tấp nập, giữa một nhóm người nói cười rôm rả mình như đi lạc vào một vùng nào xa lắc. Tâm hồn mình như chẳng neo, chẳng thuộc về đâu, về ai... mặc dù xung quanh có bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Những khi trống choáng đó, tôi lại muốn về với bà, về với hàng hiên trồng đầy na đang gật đầu theo gió. Một khung trời quá đỗi giản dị có thể làm dịu bớt những trái tim luôn đập loạn nhịp trong những lúc khó khăn.